Kalksteengroeve Pietersberg omgevormd tot unieke natuur

GOAL & TARGET
Kalksteengroeve Pietersberg omgevormd tot unieke natuur
Kalksteengroeve Pietersberg omgevormd tot unieke natuur
solution

Dat er oehoe's broeden in de ENCI-groeve in Zuid-Limburg, was al bekend. Maar het terrein herbergt veel meer beschermde planten en dieren. De cementfabrikant wil de biodiversiteit in en rondom de kalksteengroeve verder vergroten. Het wordt een uniek stukje Nederlandse natuur.

Uitgemergeld

In 2018 stopt de Eerste Nederlandse Cement Industrie (ENCI) na 92 jaar met mergelwinning voor de cementproductie bij de Sint-Pietersberg in Maastricht. Wat resteert is, letterlijk, een uitgemergeld gapend gat van 135 hectare (circa 130 voetbalvelden). Dat gat - de kalksteengroeve – ondergaat nu een metamorfose. Een deel is bestemd voor recreatie, de rest wordt een bijzonder natuurterrein. ENCI heeft hierover afspraken gemaakt met de gemeente Maastricht en de provincie en de stichting Sint-Pietersberg Adembenemend die de omwonenden vertegenwoordigt. Natuurmonumenten gaat het terrein beheren. Langs de Maas wordt het huidige bedrijventerrein omgevormd tot een multifunctioneel terrein. ENCI blijft er cement produceren, maar met geïmporteerde grondstoffen.

Mergelblokken

De werkzaamheden zijn in volle gang, zodat stukje bij beetje een nieuw terrein ontstaat. De kalksteengroeve verandert in een gebied met kalkterrassen, steile wanden, kalksteenhellingen, een waterplas en kleinere poelen en vijvers. Er blijven drie grote mergelblokken staan, met elk een hoogte van circa 25 meter ten opzichte van het maaiveld. Machines van ENCI zijn nu bezig de mergel rond die blokken weg te graven, zodat de contouren zichtbaar worden. Coördinator Francois Hoe meer we afgraven, hoe hoger die blokken. Ze staan er niet alleen ter verfraaiing van de oude bouwput: ze zorgen voor schaduwwerking, waardoor in combinatie met de poelen en de plassen unieke biotopen ontstaan. De torens zullen ook fungeren als uitvalsbases van de oehoes en slechtvalken, die in de groeve voorkomen. De poelen worden gevoed met afstromend regenwater en in de groeve sijpelend grondwater. Ze zijn van groot belang voor amfibieën als de vroedmeesterpad.

Kalkgrasland

Het voormalige silexdepot, een stortplaats van onbruikbaar vuursteen die is afgedekt met een laag aarde, wordt omgevormd tot kalkgrasland. Kalkgraslanden zijn droge, voedselarme graslanden op een kalkrijke bodem en bij uitstek geschikt voor zeldzame soorten als orchideeën, geel zonneroosje en diverse vlindersoorten. Nederland kent nog maar 25 ha kalkgrasland, waarvan 5 ha op de Sint-Pietersberg. Daar komt nu 4,5 ha bij van de ENCI-groeve.

Drie maanden is er gewerkt aan het ontmantelen van het silexdepot. Het beginnende bos op het depot is gerooid, de afdeklaag verwijderd en de steile zuidgerichte helling veranderd in een flauwe helling. Daar bovenop komt een mergellaag van een halve meter en vervolgens nog een toplaagje van grond vermengd met kalk.

Amfibie- en reptielenscherm

Eigenlijk stond de ontmanteling van het silexdepot en het aanleggen van de kalkgraslanden voor 2013 gepland, maar in het bos op het depot bleken diverse beschermde planten- en diersoorten te leven. Dat leidde uiteindelijk tot een vertraging van circa anderhalfjaar. ENCI was krachtens de Flora- en Faunawet verplicht een volledig jaarrond ecologisch onderzoek te laten uitvoeren. Daaruit bleek dat het gebied de habitat is onder meer de hazelworm, alpenwatersalamander, rugstreeppad, vroedmeesterpad, bruin dikkopje, klaverblauwtje, das, stijf hardgras, wilde marjolein en vleeskleurige orchis. Om de negatieve effecten van de transformatie naar kalkgrasland voor deze dieren en planten zo klein mogelijk te maken, is een mitigatieplan opgesteld en kreeg ENCI op grond hiervan een ontheffing. Er kwam een amfibie- en reptielenscherm van 1,4 kilometer rond het depot, en alle beesten werden gevangen en aan de andere zijde van het scherm gezet om te voorkomen dat ze zich in het werkgebied begeven.

Platform BEE

Dit artikel verscheen eerder op de website van het Platform Biodiversiteit, Ecosystemen & Economie. De activiteiten van Platform BEE zijn eind 2016 beëindigd, maar de casussen die de helpdesk van het platform heeft behandeld zijn nog steeds waardevol. Ze bevatten lessen, uitdagingen, tips en oplossingen op het gebied van Natuurlijk Kapitaal. Via deze link kom je bij alle artikelen van Platform BEE.

Read more
There are no matches yet. Match to this solution
No people have been matched yet. Match people here

Do you want to comment on this solution?